Brussel zonder regering

Mechanisme

De Brusselse politieke partijen bereiken uiteindelijk een coalitieakkoord over een volledig regeerakkoord. Een formateur aangesteld door het Parlement onderhandelt over de ministerportefeuilles en de programmatische inhoud.

Precedent

Federaal België: na 541 dagen zonder regering, vorming van de regering-Di Rupo (2010-2011). Daarna 494 dagen vóór de regering-De Croo (2019-2020). (België, 2011)

Risico's

• Langdurige onderhandelingen zonder garantie op resultaat
• Mager compromis dat niet tegemoetkomt aan de opgestapelde noden
• Politieke vermoeidheid bij de kiezers tegenover een scenario dat al gezien is op federaal niveau

Mechanisme

Het Parlement dient een constructieve motie van wantrouwen in tegen de regering in lopende zaken, vergezeld van een kandidaat voor het ambt van minister-president en een programma

Risico's

• Meerderheid vereist in BEIDE taalgroepen tegelijkertijd — uiterst moeilijk te bereiken
• Nooit gebruikt op het niveau van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
• De regering in lopende zaken is technisch niet 'in functie' in de volle zin, wat juridische onduidelijkheid creëert
• Risico op institutionele crisis als de ontvankelijkheid van de motie wordt betwist

Mechanisme

De partijen bereiken een akkoord over een kort en beperkt regeerakkoord gericht op de noden: stemming van de begroting, opname van Europese fondsen, kritieke hangende dossiers. Geen volledig coalitieakkoord.

Risico's

• Geen formeel precedent in België — mogelijke politieke weerstand
• Risico dat het 'voorlopige' permanent wordt zonder de fundamentele meningsverschillen op te lossen
• Betwistbare legitimiteit als het mandaat te beperkt is om doeltreffend op te treden
• De oppositiepartijen zouden kunnen weigeren deel te nemen

Mechanisme

Een regering gevormd zonder absolute meerderheid, die per dossier functioneert met wisselende meerderheden

Precedent

Denemarken, Zweden, Noorwegen (gebruikelijk in Scandinavië), Canada. Nooit gedaan in België. (Denemarken, 2022)

Risico's

• Permanente instabiliteit — de regering kan op elk moment ten val worden gebracht
• Totale afhankelijkheid van de welwillendheid van de oppositie bij elke stemming
• Elk dossier wordt een afzonderlijke onderhandeling, wat het overheidsoptreden aanzienlijk vertraagt
• Verhoogde complexiteit in Brussel door de dubbele taalmeerderheid

Mechanisme

De federale Kamer stemt met 2/3-meerderheid over de ontbinding van het Brussels Parlement en het organiseren van nieuwe gewestverkiezingen. De Koning bepaalt vervolgens de verkiezingsdatum.

Risico's

• Het Brussels Parlement kan niet door zichzelf worden ontbonden — het heeft een vast mandaat van 5 jaar
• Vereist een 2/3-meerderheid in de federale Kamer — een vrijwel onbereikbare drempel
• Nieuwe verkiezingen zouden waarschijnlijk vergelijkbare resultaten opleveren, zonder de impasse op te lossen
• Geen enkel precedent in de Belgische geschiedenis voor de ontbinding van een gewestparlement
• Federale inmenging in gewestelijke zaken — gezien als aantasting van de autonomie

Mechanisme

Een regering samengesteld uit niet-partijgebonden experts, benoemd om de gewestelijke zaken te beheren buiten de klassieke coalitielogica

Precedent

Italië (Monti 2011, Draghi 2021), nooit in België (Italië, 2021)

Risico's

• Geen directe democratische legitimiteit — de ministers zijn niet drager van een partijgebonden electoraal mandaat
• Voorspelbaar verzet van de politieke partijen die de controle over de uitvoerende macht zouden verliezen
• Geen enkel Belgisch precedent op welk bestuursniveau dan ook
• Brusselse ministers moeten parlementslid zijn — een extern expert kan niet rechtstreeks worden benoemd
• Beperkte levensduur zonder duurzame politieke verankering