Kosmopolitisch Brussel
De internationale dimensie en de superdiversiteit van de hoofdstad
Brussel is niet alleen de hoofdstad van België. Het is een van de meest internationale steden ter wereld, een kruispunt waar Europese instellingen, internationale organisaties en een bevolking van unieke diversiteit in Europa samenkomen.
Hoofdstad van de Europese Unie
Brussel concentreert de belangrijkste EU-instellingen: de Europese Commissie (Berlaymont), het Europees Parlement (Leopoldswijk), de Raad van de EU (Justus Lipsius/Europa). Meer dan 30.000 Europese ambtenaren werken er, aangevuld met duizenden lobbyisten, journalisten, diplomaten en consultants. De Europese wijk vormt een ware 'staat in de stad'.
Verder dan de EU: een mondiaal knooppunt
Brussel is ook de zetel van de NAVO, die er ongeveer 4.000 mensen tewerkstelt. Meer dan 4.000 ngo's, beroepsfederaties en internationale organisaties zijn er gevestigd. Deze concentratie van internationale actoren maakt van Brussel de tweede diplomatieke stad ter wereld na New York.
De paradoxale fiscale impact
De ambtenaren van de Europese instellingen en de NAVO genieten van een speciaal fiscaal regime: zij betalen een interne gemeenschapsbelasting maar zijn vrijgesteld van Belgische inkomstenbelasting. Zij maken gebruik van de Brusselse openbare diensten (wegen, vervoer, veiligheid) zonder evenredig bij te dragen aan de gewestelijke inkomsten. Dit verschil versterkt de Brusselse paradox: een stad rijk aan economische activiteit maar structureel deficitair in fiscale ontvangsten.
De Brusselse superdiversiteit
Brussel is de meest diverse stad van België en een van de meest diverse van Europa. Meer dan 180 nationaliteiten leven er samen en meer dan 100 talen worden er dagelijks gesproken. Het Frans is de dominante voertaal, maar het Nederlands, het Arabisch, het Turks, het Engels en het Portugees behoren tot de meest gesproken talen thuis.
Het Nederlands: een beschermde minderheid
Ongeveer 5 tot 8 % van de Brusselaars is moedertaal Nederlandstalig, maar de bescherming van de Nederlandstalige minderheid is verankerd in de Grondwet via de dubbele taalmeerderheid en de gemeenschapsinstellingen (VGC). De Nederlandse taalgroep in het Parlement (17 zetels op 89) beschikt over een feitelijk vetorecht bij de regeringsvorming — het is precies dit mechanisme dat centraal staat in de huidige crisis.
De demografische uitdaging
Brussel is het jongste Gewest van België: 24 % van de bevolking is jonger dan 18 jaar (tegenover 20 % in Vlaanderen en Wallonië). De bevolking is in twintig jaar met 20 % gegroeid. Deze groei oefent een constante druk uit op de openbare diensten — scholen, crèches, woningen, vervoer — precies de sectoren die bevroren zijn door het ontbreken van een regering.
Om verder te gaan:
Bronnen: BISA, Eurostat, Wijkmonitoring, Statbel, Brussels Parlement.