Gewestelijk budget: de stille erosie

Wat zijn voorlopige twaalfden?

Wanneer een regering in lopende zaken is, kan zij geen nieuw budget laten goedkeuren door het Parlement. Het mechanisme van de voorlopige twaalfden treedt in werking: het Gewest mag elke maand maximaal 1/12e van het laatst goedgekeurde budget uitgeven.

Concreet betekent dit:

• Geen nieuwe uitgaven bovenop wat voorzien was in het laatste budget (dat van 2024, gestemd vóór de verkiezingen).
• Geen nieuwe programma's — elk project dat nog niet gebudgetteerd was, is geblokkeerd.
• De inflatie wordt niet gecompenseerd — als de prijzen stijgen, daalt de reële waarde van de uitgaven automatisch.

De concrete impact

Erosie door inflatie

Met een cumulatieve inflatie van ongeveer 6% tussen het ontwerp van de begroting 2024 (K4 2023) en begin 2026 (basis: Statbel-indexen), kopen de voorlopige twaalfden van 2026 ongeveer 6% minder dan het oorspronkelijke budget van 2024. Ambtenaren ontvangen hun geïndexeerd loon, maar investeringen en subsidies blijven op het nominale niveau van 2024.

Bevroren investeringen

Elke investering die een nieuwe politieke beslissing vereiste, ligt stil:

• Geen nieuwe enveloppen voor Richtplannen van Aanleg (RPA)
• Geen herfinanciering van afgelopen beheerscontracten
• Geen nieuwe projectoproepen bij de meeste gewestelijke administraties

De gewestelijke schuld sterk gestegen

Het Rekenhof heeft een negatief advies uitgebracht over de rekeningen 2024 van het Gewest, met vermelding van « significante afwijkingen ». De geconsolideerde brutoschud is verdrievoudigd sinds 2016, van 4,6 naar 15,65 miljard EUR. De rentelasten zijn met een factor 4,4 gestegen: van 91 miljoen in 2016 naar 399 miljoen EUR in 2024, met een projectie van 548 miljoen in 2029. Het verschil tussen het geprojecteerde tekort (-1,080 Mrd) en het reële tekort (-1,515 Mrd) in 2024 bedroeg 434,8 miljoen EUR.

Het risico op een shutdown ternauwernood vermeden

Eind 2025 had Belfius — de belangrijkste schuldeiser van het Gewest — het einde van zijn kredietlijn aangekondigd per 1 januari 2026. Het contract werd uiteindelijk met een jaar verlengd (50 miljoen EUR). Zonder deze verlenging zou het Gewest niet meer in staat zijn geweest om zijn ambtenaren te betalen en de basisdiensten in stand te houden.

Subsidies en overeenkomsten

Meerjarige overeenkomsten tussen het Gewest en gesubsidieerde organisaties (verenigingen, culturele instellingen, enz.) die aflopen, kunnen niet worden vernieuwd door een regering in lopende zaken. Alleen bestaande verbintenissen met wettelijke basis lopen door.

Bronnen en methodologie

De budgettaire cijfers komen uit officiële documenten van het Brussels Parlement en verslagen van het Rekenhof. De schatting van het reële verlies door inflatie is berekend door BGM op basis van de consumptieprijsindexen gepubliceerd door Statbel en de Nationale Bank van België. Deze schatting gebruikt de vereenvoudigende hypothese van een constant nominaal budget, wat de reële impact onderschat (bepaalde posten zoals lonen worden automatisch geïndexeerd, wat de marges voor andere uitgaven navenant verkleint).