Tech en digitaal: Smart City-strategie bevroren en startup-ecosysteem verzwakt

Een strategische sector voor de toekomst van Brussel

De technologie- en digitale sector vormt een groeiende pijler van de Brusselse economie. Met ongeveer 40 000 directe banen en een ecosysteem van meer dan 1 200 startups heeft Brussel zich gepositioneerd als een digitale hub in Europa. De aanwezigheid van de Europese instellingen en internationale organisaties versterkt de aantrekkingskracht van het Gewest voor technologiebedrijven.

De sector is afhankelijk van verschillende gewestelijke mechanismen: de Smart City-strategie, de subsidies voor digitale inclusie, de startup-stimuli beheerd door Innoviris en hub.brussels, en de digitalisering van overheidsdiensten.

Sinds 9 juni 2024 kan de gewestregering in lopende zaken geen nieuwe structurele beslissingen meer nemen in deze domeinen.

Smart City-strategie: een onderbroken visie

Het mechanisme

De Smart City-strategie van Brussel beoogde de integratie van digitale technologieën in het stadsbeheer: slimme mobiliteit, gegevensbeheer, verbonden overheidsdiensten, digitale burgerparticipatie. Dit kaderplan bepaalde de investeringen en prioriteiten om van Brussel een slimme en inclusieve stad te maken.

Wat geblokkeerd is

In lopende zaken kan de gewestregering geen enkel nieuw strategisch initiatief lanceren. Concreet:

• Geen nieuwe projecten voor de slimme stad (stedelijke sensoren, open data, participatieve platformen)
• Geen aanpassing van het plan aan snelle technologische evoluties (artificiële intelligentie, cyberveiligheid)
• Geen nieuwe publiek-private partnerschappen op digitaal vlak
• Geen financiering voor nieuwe gewestelijke digitale infrastructuur

Bron: Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Smart City-plan; hub.brussels, observatorium van de digitale economie, 2025.

Digitale inclusie: kwetsbare groepen in de wacht

De inzet

Brussel telt een aanzienlijk aandeel inwoners in een situatie van digitale kwetsbaarheid: ouderen, laaggeschoolden, nieuwkomers. De gewestelijke programma's voor digitale inclusie financieren opleidingen, openbare digitale ruimtes en begeleidingsprogramma's.

Wat bevroren is

• Geen nieuwe projectoproepen voor organisaties actief in digitale inclusie
• Geen uitbreiding van openbare digitale ruimtes (ODR) in kansarme wijken
• Geen aanpassing van programma's aan nieuwe behoeften (verplichte online administratie, post-COVID digitale kloof)
• Geen versterking van partnerschappen met OCMW's en gemeenten

Terreinorganisaties, zoals BeCode, signaleren een groeiende behoefte aan digitale opleiding die de bestaande middelen niet kunnen dekken.

Bron: BeCode, activiteitenverslag 2024; Koning Boudewijnstichting, barometer van de digitale inclusie, 2025.

Startup-stimuli: een verzwakt ecosysteem

De context

Het Brusselse startup-ecosysteem heeft zich ontwikkeld dankzij een reeks gewestelijke instrumenten: pre-activiteitsbeurzen, innovatiepremies van Innoviris, begeleiding door hub.brussels, en door het Gewest gesteunde incubatoren.

De gevolgen van de bevriezing

• Geen nieuwe programma's voor innovatiesteun aangepast aan actuele technologische trends
• Geen herwaardering van de beurs- en premiebedragen tegenover de inflatie
• Geen nieuwe conventies met incubatoren en acceleratoren
• Geen gewestelijke strategie om internationaal technologisch talent aan te trekken

Innoviris blijft de projecten financieren die voor juni 2024 waren goedgekeurd, maar kan geen nieuwe grootschalige projectoproepen lanceren.

Bron: Innoviris, jaarverslag 2024; hub.brussels, barometer van Brusselse startups, 2025.

Digitalisering van overheidsdiensten: de modernisering op pauze

De Brusselse gewestelijke administraties waren begonnen met een uitgebreid digitaliseringsprogramma. In lopende zaken:

• Zijn de nieuwe digitaliseringsprojecten (digitaal uniek loket, gewestelijke digitale identiteit) opgeschort
• Kunnen er geen grote IT-overheidsopdrachten worden gelanceerd
• Is de digitale opleiding van ambtenaren beperkt tot bestaande programma's
• Stagneert de interoperabiliteit tussen de systemen van de verschillende Brusselse administraties

Bron: CIBG (Centrum voor Informatica voor het Brusselse Gewest), activiteitenverslag 2024.

Wat blijft functioneren

Technologiebedrijven

De in Brussel gevestigde technologiebedrijven zetten hun activiteiten normaal voort. De private digitale markt wordt niet rechtstreeks getroffen door de lopende zaken, hoewel het ontbreken van een actief gewestelijk beleid de aantrekkingskracht van het grondgebied vermindert.

Universitair onderzoek

De Brusselse universiteiten zetten hun onderzoeksprogramma's in artificiële intelligentie, cyberveiligheid en big data voort. Projecten gefinancierd door Europese programma's (Horizon Europe) worden niet getroffen.

Bestaande digitale diensten

De reeds uitgerolde gewestelijke digitale platformen en diensten blijven functioneren met de bestaande onderhoudsbudgetten.

Impact op het terrein

De bevriezing van de gewestelijke mechanismen heeft concrete gevolgen voor de digitale sector:

• Verzwakt startup-ecosysteem: zonder nieuwe stimuli zijn Brusselse startups benadeeld ten opzichte van de Vlaamse en Waalse ecosystemen
• Vergrote digitale kloof: kwetsbare groepen missen opleidingen en begeleiding
• Technologische achterstand: de Smart City-strategie loopt achter op andere Europese hoofdsteden
• Dalende aantrekkingskracht: internationaal digitaal talent richt zich op regio's met actievere ondersteuning

Vooruitzichten

De Brusselse digitale sector beschikt over structurele troeven: de Europese aanwezigheid, een kwalitatief universitair potentieel, een culturele diversiteit die bevorderlijk is voor innovatie. Maar deze troeven volstaan niet zonder een actief gewestelijk ondersteunings- en ontwikkelingsbeleid.

Elke maand zonder gewestelijke digitale strategie betekent opgelopen achterstand tegenover steden als Amsterdam, Berlijn of Lissabon, die massaal investeren in hun digitale transformatie.

Belangrijkste bronnen: Agoria, rapport over de Belgische digitale economie 2024; Innoviris, jaarverslag 2024; hub.brussels, economisch observatorium; BeCode, activiteitenverslag 2024.