Hoe wordt een Brusselse regering gevormd?
Het formatieproces, van de verkiezing tot de eedaflegging
De stappen van de formatie
- Verkiezingen — De Brusselaars kiezen de 89 leden van het gewestelijk Parlement (72 Franstaligen + 17 Nederlandstaligen)
- Consultatie — De voorzitter van het Parlement raadpleegt de partijen en kan een informateur aanwijzen om de mogelijke coalities te verkennen
- Formatie — Een formateur wordt aangewezen om een regeerakkoord te onderhandelen tussen de partijen van de toekomstige coalitie
- Akkoord — De partijen ondertekenen een regeerakkoord dat het programma en de samenstelling van de regering vastlegt
- Regering — De regering wordt samengesteld en legt de eed af voor het Parlement
De dubbele taalmeerderheid
De Brusselse bijzonderheid is de vereiste van meerderheden in beide taalgroepen van het Parlement. De regering moet ministers uit beide groepen bevatten. Sommige beslissingen vereisen een meerderheid in elke groep. Dit mechanisme beschermt de Nederlandstalige minderheid maar bemoeilijkt de coalitievorming aanzienlijk.
Resultaten van 9 juni 2024
De gewestverkiezingen van 9 juni 2024 hebben een sterk versnipperd parlement opgeleverd. Zeven Franstalige en zes Nederlandstalige partijen verdelen de 89 zetels. Geen enkele eenvoudige coalitie beschikt tegelijkertijd over een meerderheid in beide taalgroepen.
Franse taalgroep (72 zetels)
Nederlandse taalgroep (17 zetels)
Bron: FOD Binnenlandse Zaken, officiële resultaten van 9 juni 2024. De cijfers kunnen licht afwijken na hertelling. Verificatie BGM: februari 2026.
De coalitierekenkunde
Om een regering te vormen, moet een meerderheid in elke taalgroep worden bereikt: 37 zetels op 72 aan Franstalige zijde en 9 zetels op 17 aan Nederlandstalige zijde. Aan Franstalige zijde bereiken meerdere combinaties van 3-4 partijen 37 zetels. Maar aan Nederlandstalige zijde, met slechts 17 zetels verdeeld over 6 partijen, is het vinden van 9 zetels die politiek compatibel zijn met de Franstalige coalitie bijzonder moeilijk. Het is deze rekenkundige beperking die het mislukken van de zes formatierondes verklaart.
Verschil met het federale niveau
Op federaal niveau speelt de Koning een actieve rol: hij wijst informateurs en formateurs aan. Op het Brussels gewestelijk niveau is het de voorzitter van het Parlement die het proces leidt. De Koning speelt geen rol bij de vorming van gewestelijke regeringen — het is een exclusief parlementaire bevoegdheid.
De huidige crisis
Sinds de verkiezingen van 9 juni 2024 hebben zes formatierondes plaatsgevonden zonder tot een regering te leiden. Het belangrijkste struikelblok is de dubbele taalmeerderheid: de combinaties die werken aan Franstalige zijde vinden geen overeenkomstige meerderheid aan Nederlandstalige zijde.
Waarom het in Brussel moeilijker is
In tegenstelling tot het federale niveau combineert de vorming van een Brusselse regering drie unieke moeilijkheden: (1) de dubbele taalmeerderheid vereist een gelijktijdig akkoord in twee afzonderlijke kiesblokken; (2) er is geen koninklijke rol om de bemiddeling te vergemakkelijken — de voorzitter van het Parlement leidt het proces alleen; (3) de partijversnippering is extreem: 13 partijen voor 89 zetels, ofwel een gemiddelde van 7 zetels per partij. Op federaal niveau kan de Koning informateurs en formateurs benoemen met een moreel gezag dat op gewestelijk niveau niet bestaat.