Milieu: Renolution-premies bevroren en klimaatdoelen vertraagd

Een sector in het hart van de Brusselse uitdagingen

Milieu en klimaat vormen een centrale uitdaging voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Met een hoge stedelijke dichtheid, een verouderd gebouwenpark en te respecteren Europese klimaatdoelstellingen staat Brussel voor grote milieu-uitdagingen: energetische renovatie van gebouwen, luchtkwaliteit, waterbeheer en behoud van biodiversiteit.

Het gewestelijk milieubeleid steunt op verschillende sleutelmechanismen: de Renolution-premies, het Blue Deal voor waterbeheer, het actieplan luchtkwaliteit en het Natuurplan voor biodiversiteit. Deze programma's worden voornamelijk gedragen door Leefmilieu Brussel en zijn partners.

Sinds 9 juni 2024 kan de gewestregering in lopende zaken geen nieuwe structurele beslissingen meer nemen in deze domeinen.

Renolution-premies: de energetische renovatie valt stil

Het mechanisme

Het Renolution-programma vormt het belangrijkste gewestelijke instrument om de energetische renovatie van gebouwen aan te moedigen. Het biedt premies voor dak- en gevelisolatie, vervanging van stookolieketels, installatie van zonnepanelen en warmtepompen. Dit programma is essentieel om de gewestelijke klimaatdoelstellingen te bereiken.

Wat geblokkeerd is

In lopende zaken kan het Renolution-programma geen nieuwe aanvragen meer aanvaarden. De dossiers die voor juni 2024 waren ingediend, worden nog steeds behandeld, maar:

• Geen nieuwe premieaanvragen worden aanvaard
• Geen aanpassing van premiebedragen aan de inflatie van bouwkosten
• Geen uitbreiding van het programma naar nieuwe soorten werken
• Geen vereenvoudiging van de door het Gewest beloofde administratieve procedures

Met ongeveer 75% van de Brusselse gebouwen met EPB-label D of lager, blijft de behoefte aan energetische renovatie enorm.

Bron: Leefmilieu Brussel, Renolution-balans 2024; EPB-certificaten, gewestelijke statistieken, 2025.

Blue Deal: waterbeheer opgeschort

De inzet

Brussel wordt geconfronteerd met een dubbele wateruitdaging: steeds frequentere overstromingsepisodes bij hevige regenval, en de noodzaak om watervoorraden duurzaam te beheren in een context van klimaatverandering. Het Blue Deal, een intergewestelijk waterbeheersplan, voorzag in investeringen in regenwaterinfrastructuur, ontharding van oppervlakken en bescherming van overstromingsgevoelige zones.

Wat bevroren is

• Geen nieuwe projecten voor ontharding of stormbekkens
• Geen financiering van nieuwe regenwaterinfrastructuur
• Geen bijwerking van de cartografie van overstromingsrisicogebieden
• Geen nieuwe partnerschappen met gemeenten voor lokaal waterbeheer

Bron: Leefmilieu Brussel, waterbeheersplan 2022-2027; Vivaqua, jaarverslag 2024.

Luchtkwaliteit: maatregelen in de wacht

De context

De luchtkwaliteit in Brussel blijft een groot volksgezondheidsprobleem. De lage-emissiezone (LEZ), ingevoerd in 2018, beperkt geleidelijk de toegang voor de meest vervuilende voertuigen. Het gewestelijk actieplan voor luchtkwaliteit voorzag in een geleidelijke verscherping van de normen en aanvullende maatregelen.

Wat opgeschort is

• De verscherpingskalender van de lage-emissiezone kan niet worden versneld of gewijzigd
• De nieuwe maatregelen voor vermindering van luchtverontreiniging kunnen niet worden aangenomen
• Het versterkte monitoringplan voorzien voor 2025-2026 kan niet worden gelanceerd
• De subsidies aan particulieren voor de vervanging van vervuilende voertuigen zijn bevroren

Bron: Leefmilieu Brussel, rapport luchtkwaliteit 2024; gewestelijk Lucht-Klimaat-Energieplan.

Biodiversiteit: het groene netwerk op pauze

Het Natuurplan van het Brussels Gewest beoogde de versterking van de stedelijke biodiversiteit en de ontwikkeling van het groene netwerk (ecologische corridors, buurtgroen, groendaken). In lopende zaken:

• Zijn de nieuwe projecten voor de aanleg van groene ruimtes opgeschort
• Kunnen de wijkcontracten met een biodiversiteitsluik niet worden gelanceerd
• Kan het beheersplan voor de Brusselse Natura 2000-gebieden niet worden bijgewerkt
• Zijn de subsidies voor burgerinitiatieven rond vergroening bevroren

Bron: Leefmilieu Brussel, Natuurplan 2016-2020 (verlengd); biodiversiteitsrapport 2024.

Wat blijft functioneren

Milieuvergunningen

De reeds afgeleverde milieuvergunningen blijven geldig. Verlengingsaanvragen en lopende administratieve procedures worden nog steeds behandeld door Leefmilieu Brussel.

Milieumonitoring

Leefmilieu Brussel zet zijn monitoringsopdrachten voort: meetstations voor luchtkwaliteit, monitoring van waterlopen, beheer van gewestelijke groene ruimtes en bossen (Zoniënwoud, gewestelijke parken).

Lage-emissiezone

De LEZ blijft functioneren volgens de kalender die voor juni 2024 was vastgesteld. Controles en sancties blijven van kracht.

Impact op het terrein

De bevriezing van de milieumechanismen heeft directe en meetbare gevolgen:

• Vertraagde klimaatdoelstellingen: de engagementen voor CO2-reductie tegen 2030 worden moeilijk haalbaar
• Vertraagde energetische renovatie: eigenaars kunnen geen Renolution-premies meer aanvragen voor nieuwe projecten
• Overstromingsrisico's: zonder nieuwe investeringen in waterbeheer neemt de kwetsbaarheid van Brussel bij hevige regenval toe
• Volksgezondheid: de vertraging bij het verscherpen van luchtkwaliteitsmaatregelen treft rechtstreeks de gezondheid van de inwoners

Vooruitzichten

Milieubeleid is een domein waar verloren tijd moeilijk in te halen is. Elk jaar zonder actief energetisch renovatieprogramma vergroot de klimaatschuld van het Gewest. De Europese doelstellingen van de Green Deal worden niet opgeschort door de Brusselse politieke crisis.

De volgende gewestregering zal niet alleen de bevroren programma's moeten herlanceren, maar ook de opgelopen achterstand moeten compenseren om de klimaatengagementen van België na te komen.

Belangrijkste bronnen: Leefmilieu Brussel, jaarverslagen 2024; Renolution.brussels; Lucht-Klimaat-Energieplan; Inter-Environnement Bruxelles, analyses 2025.