Brussel in het kort

Brussel is een unieke stad in de wereld. Tegelijk hoofdstad van België, zetel van de Europese Unie en een volwaardig Gewest, wordt het bestuurd door een institutionele architectuur van uitzonderlijke complexiteit. Hier is het essentiële.

Een uniek dubbel statuut

Brussel is de enige entiteit in België die tegelijk een Gewest is (zoals Vlaanderen of Wallonië) en de hoofdstad van het land. Deze dubbele pet betekent dat Brussel zijn eigen gewestelijke bevoegdheden beheert (huisvesting, werkgelegenheid, mobiliteit) en tegelijk de federale en Europese instellingen op zijn grondgebied herbergt.

Waarom 6 regeringen?

Op het Brussels grondgebied oefenen zes bestuursniveaus bevoegdheden uit: het federale, het Gewest, de GGC (bi-communautair), de COCOF (Franstalig), de VGC (Nederlandstalig) en de 19 gemeenten. Deze architectuur is het resultaat van historische compromissen tussen de taalgemeenschappen. In normale tijden werkt ze. Wanneer een niveau blokkeert — zoals het Gewest en de GGC sinds juni 2024 — planten de gevolgen zich trapsgewijs voort.

Hoofdstad van Europa

Brussel herbergt het Europees Parlement, de Europese Commissie, de Raad van de EU, het hoofdkwartier van de NAVO en meer dan 4.000 internationale organisaties. Ongeveer 120.000 internationale ambtenaren werken er. Dit statuut genereert een aanzienlijke economische activiteit maar creëert ook een fiscale paradox: veel van deze werknemers genieten van belastingvrijstellingen en dragen niet volledig bij aan de gewestelijke inkomsten.

De pendelpardox

Elke dag komen ongeveer 360.000 pendelaars Brussel binnen om te werken. Zij dragen bij aan 19 % van het nationaal BBP maar betalen hun belastingen in hun woongemeente, in Vlaanderen of Wallonië. Brussel produceert de rijkdom maar vangt er slechts een fractie van op. Dit verschil tussen hoog BBP en lage inkomsten staat centraal in de 'Brusselse paradox'.

Bronnen: BISA (gewestelijke statistieken), Brussels Parlement (samenstelling), Eurostat (EU-gegevens), Statbel (bevolking).