Vervroegde gewestelijke verkiezingen

Waarom deze optie wordt besproken

Geconfronteerd met de politieke impasse in Brussel (600+ dagen zonder regering) opperen sommige waarnemers de mogelijkheid van nieuwe gewestverkiezingen. Het idee: als de huidige partijen er niet in slagen tot overeenstemming te komen, leg de vraag dan voor aan de kiezers.

Het grondwettelijk obstakel

Het Brussels Parlement kan niet worden ontbonden. Dit is een fundamentele grondwettelijke regel.

Wat de Grondwet zegt

• Artikel 117: de leden van de gemeenschaps- en gewestparlementen worden verkozen voor een mandaat van 5 jaar, samenvallend met de Europese verkiezingen
• Artikel 46 (ontbinding): is enkel van toepassing op de federale Kamer, niet op de gewestparlementen
• De Bijzondere Wet van 12 januari 1989 betreffende de Brusselse instellingen bevestigt deze regel

De enige theoretische weg

De Kamer van Volksvertegenwoordigers (federaal Parlement) zou in theorie de ontbinding van het Brussels Parlement kunnen stemmen. Maar deze maatregel vereist een 2/3-meerderheid — een drempel die nooit is bereikt voor dit type beslissing in de Belgische geschiedenis.

Geen enkel precedent

Geen enkel Belgisch gewestparlement is ooit vervroegd ontbonden:

• Vlaanderen: nooit ontbonden
• Wallonië: nooit ontbonden
• Brussel: nooit ontbonden
• Federaal niveau: ontbinding in 2010 (via verklaring tot herziening van de Grondwet — mechanisme niet toepasbaar op de Gewesten)

Waarom nieuwe verkiezingen waarschijnlijk niets zouden oplossen

De Brusselse blokkering is geen electoraal ongeluk — het is een structureel probleem:

1. Dubbele taalmeerderheid: elke Brusselse regering moet een meerderheid behalen in de Franstalige groep (72 zetels) ÉN in de Nederlandstalige groep (17 zetels)
2. Versnippering: de resultaten van juni 2024 (MR 20, PS 16, PTB 15, Les Engagés 8) weerspiegelen diepe ideologische breuklijnen
3. Gekruiste veto's: de PS weigert elke coalitie met N-VA; Vlaamse partijen beschouwen N-VA als onmisbaar
4. Nieuwe verkiezingen zouden hoogstwaarschijnlijk dezelfde krachtsverhoudingen opleveren

Welke alternatieven bestaan er

Grondwetspecialisten die de Brusselse impasse hebben bestudeerd, hebben andere pistes geïdentificeerd:

• Burgerassemblee (Iers model 2012-2016) om de onderhandelingen vlot te trekken
• Technocratische regering of expertenregering
• Federale interventie (artikel 45 van de Bijzondere Wet — de Ministerraad kan Brusselse ordonnanties schorsen bij koninklijk besluit), maar dat zou een ongeziene aantasting van de gewestelijke autonomie betekenen

Samengevat

Nieuwe verkiezingen zijn een instinctieve oplossing maar grondwettelijk vrijwel onmogelijk en politiek ineffectief. Het Brusselse probleem is niet "wie verkozen is" maar "hoe een meerderheid vormen in een systeem met dubbele taalmeerderheid en diepe ideologische breuklijnen".