Bbp per inwoner: de Brusselse paradox vergeleken met andere EU-hoofdstedelijke regio's

Context

Het bbp per inwoner in koopkrachtstandaarden (KKS) is de kernindicator die de Europese instellingen hanteren om de welvaart van regio's te vergelijken. Het neutraliseert de prijsverschillen tussen landen en meet de reële economische productie per hoofd. Voor hoofdstedelijke regio's vertoont deze indicator echter een structurele vertekening door pendelaarsstromen.

De vergeleken gegevens

Met een bbp van 62 200 KKS per inwoner in 2024 toont het Brussels Hoofdstedelijk Gewest het hoogste cijfer van de vijf vergeleken regio's, vóór Île-de-France (57 800), Noord-Holland (55 300), Wien (52 400) en Berlin (42 100).

Deze rangschikking plaatst Brussel bij de 'rijkste' regio's van de Europese Unie volgens de Eurostat-methodologie — een resultaat dat sterk contrasteert met de sociaal-economische werkelijkheid van een groot deel van de inwoners.

De Brusselse paradox

Het bbp per inwoner van het Brussels Gewest is structureel overgewaardeerd door een belangrijk statistisch effect:

• Het pendelaarseffect: elke werkdag komen ongeveer 360 000 personen het Gewest binnen om er te werken. Hun productie wordt meegerekend in het Brusselse bbp, maar zij figureren niet in de noemer (de woonbevolking). De verhouding bbp/inwoner wordt dus mechanisch opgeblazen.
• Het contrast met de inkomens: het mediaan beschikbaar inkomen van de Brusselse huishoudens ligt onder het Belgische gemiddelde. In 2024 leeft circa 33 % van de Brusselse bevolking onder de armoederisicodrempel — het hoogste percentage van de drie Belgische Gewesten.
• De geografische compactheid: met slechts 161 km² sluit het Brussels Gewest nagenoeg het volledige functionele metropolitane gebied uit van zijn statistische perimeter, in tegenstelling tot regio's als Île-de-France die een uitgebreide suburbane ring omvatten.

Vergelijking met de andere hoofdsteden

Alle hoofdstedelijke regio's in de EU ondervinden een vorm van pendelaarseffect, maar de omvang verschilt aanzienlijk:

• Wien: de Oostenrijkse hoofdstad integreert een groter deel van haar werkgelegenheidsbekken in haar NUTS-2-afbakening, waardoor de vertekening afneemt.
• Berlin: de Duitse hoofdstad vormt een omgekeerd geval — het bbp per inwoner is relatief bescheiden door het verdeelde verleden en de zich nog ontwikkelende economische structuur.
• Île-de-France: de brede perimeter (12 012 km²) omvat een aanzienlijk deel van de pendelaars in de woonbevolking, waardoor de vertekening vermindert.
• Noord-Holland: de regio omvat Amsterdam maar ook minder verstedelijkte gebieden, wat de vertekening matigt.

Wat de vergelijking aantoont

Het Brusselse bbp per inwoner illustreert een schoolvoorbeeld van de discrepantie tussen de rijkdom die op een grondgebied wordt geproduceerd en de rijkdom die beschikbaar is voor de inwoners. Deze situatie wordt verergerd door de huidige bestuurscrisis, die de invoering van aangepast herverdelings- en investeringsbeleid verhindert.

Bronnen

• Eurostat, Regionale rekeningen — bbp per inwoner in KKS (nama_10r_2gdp), gegevens geëxtraheerd in januari 2026
• IBSA, Brusselse regionale rekeningen 2025
• FOD Economie, Fiscale inkomens per gemeente — aanslagjaar 2024
• NBB, Interregionale pendelaarsstromen (studie 2025)